Zelf een overkapping maken van steigerhout: een praktische gids
Een overkapping in de tuin is voor veel klussers een droomproject. Het biedt niet alleen bescherming tegen de elementen, maar creëert ook een sfeervolle plek om het hele jaar door buiten te vertoeven. Steigerhout is hierbij een van de meest populaire materialen. Het hout heeft een robuuste uitstraling, is relatief betaalbaar en laat zich makkelijk verwerken door de gemiddelde doe het zelver. Toch komt er bij het bouwen van een degelijke constructie meer kijken dan alleen wat planken aan elkaar schroeven. In dit artikel duiken we diep in het proces van een eigen overkapping bouwen en delen we cruciale informatie om jouw project tot een succes te maken.
In het kort: de belangrijkste stappen
- Zorg voor een gedetailleerd ontwerp en controleer of er een vergunning nodig is in jouw gemeente.
- Kies voor gedroogd en eventueel behandeld steigerhout om werking en rot te minimaliseren.
- Investeer tijd in een waterpas en stabiele fundering met behulp van betonpoeren.
- Bouw een stevig frame met dikke staanders en zorg voor voldoende schoren voor de stabiliteit.
- Breng hoogwaardige dakbedekking aan zoals EPDM voor een waterdicht resultaat.
- Behandel het hout na afloop met een goede beits of olie voor een langere levensduur.
De voorbereiding en het juiste gereedschap
Een goede voorbereiding is het halve werk, en dat geldt zeker voor een groot tuinproject. Voordat je naar de houthandel rijdt, moet je een duidelijke bouwtekening maken. Bepaal de exacte afmetingen van de overkapping en houd rekening met de beschikbare ruimte in de tuin. Denk ook aan de hoogte; je wilt immers niet dat de constructie te massief oogt of het licht in je woning wegneemt. Vergeet niet te controleren of je vergunningsvrij mag bouwen. Hoewel veel bijgebouwen tot een bepaalde hoogte en oppervlakte geen vergunning vereisen, kunnen de regels per locatie verschillen.
Naast een plan heb je het juiste gereedschap nodig. Voor het werken met steigerhout zijn een krachtige afkortzaag en een goede accuboormachine onmisbaar. Omdat steigerhout vaak wat ruwer is, is een schuurmachine met verschillende korrels schuurpapier ook essentieel. Voor het meten gebruik je een lange rolmaat en een waterpas van minimaal een meter lang. Een winkelhaak helpt je om alle hoeken perfect haaks te krijgen, wat essentieel is voor de structurele integriteit van de overkapping.
De keuze voor het juiste steigerhout
Steigerhout is in de basis vurenhout dat gebruikt wordt op bouwsteigers. Tegenwoordig wordt het echter specifiek voor de meubel en tuinbouw geproduceerd. Er zit een groot verschil tussen de verschillende soorten hout die je kunt kopen. Vers steigerhout is vaak nog erg vochtig. Als je dit direct verwerkt, zal het hout tijdens het drogen enorm gaan krimpen en trekken, wat kieren en scheuren in je constructie kan veroorzaken.
Gedroogd versus vers hout
Voor een overkapping kun je het beste kiezen voor gedroogd steigerhout. Dit hout heeft een lager vochtpercentage waardoor de werking beperkt blijft. Wil je een moderne uitstraling, dan is grijs of zwart geïmpregneerd steigerhout een goede optie. Het voordeel van impregneren is dat het hout beter bestand is tegen schimmels en rot. Let bij de aanschaf ook op de dikte van de planken. Voor de wanden zijn planken van 3 centimeter dik gebruikelijk, maar voor de dragende constructie zoals de palen heb je dikkere balken nodig, vaak van 10 bij 10 of 15 bij 15 centimeter.
Een solide fundering leggen
Zonder een goede fundering zal je overkapping na verloop van tijd verzakken of scheef gaan staan door de werking van de grond. De meest gebruikte methode voor een houten overkapping is het gebruik van betonpoeren. Dit zijn prefab betonblokken die je in de grond graaft. De houten staanders rusten op deze poeren, waardoor het hout geen direct contact maakt met de vochtige grond. Dit voorkomt dat de onderkant van de palen gaat rotten.
Zet de hoeken van de overkapping uit met paaltjes en touw. Graaf gaten op de plekken waar de staanders komen en plaats de betonpoeren in een bedje van snelbeton. Gebruik een waterpas om te controleren of alle poeren op exact dezelfde hoogte staan. Dit is een secuur klusje, maar het bespaart je veel frustratie tijdens het opbouwen van het frame. Als de fundering niet waterpas is, zul je dit in de hele verdere constructie moeten corrigeren.
De constructie van het frame stap voor stap
Wanneer de fundering staat, begint het echte bouwwerk. Je start met het plaatsen van de verticale staanders op de betonpoeren. Gebruik hiervoor stelplaatjes zodat je de palen nog een klein beetje in hoogte kunt variëren. Nadat de staanders staan en tijdelijk zijn geschoord, verbind je deze aan de bovenzijde met horizontale ringbalken. Gebruik lange tellerkopschroeven voor een ijzersterke verbinding. Deze schroeven trekken het hout krachtig tegen elkaar aan.
Om de constructie zijwaarts stabiel te maken, zijn schoren essentieel. Dit zijn korte balken die je in een hoek van 45 graden tussen de staanders en de ringbalken plaatst. Zonder deze schoren kan de overkapping bij een stevige windvlaag gaan wankelen. Voor de dakconstructie plaats je gordingen (dwarsbalken) bovenop de ringbalken. De afstand tussen deze balken hangt af van het type dakbedekking dat je gaat gebruiken, maar houd meestal een afstand van 50 tot 60 centimeter aan voor voldoende draagkracht.
Dakbedekking en een goede afwatering
Een overkapping is pas echt functioneel als het dak waterdicht is. Voor platte of licht hellende daken van steigerhout is EPDM de beste keuze. Dit is een rubberen folie die uit één stuk op maat wordt geleverd. Het grote voordeel van EPDM is de zeer lange levensduur en het feit dat het nauwelijks onderhoud nodig heeft. Je verlijmt de folie op een ondergrond van underlayment platen of dakbeschot planken.
Vergeet bij het ontwerp van het dak de afwatering niet. Een plat dak moet eigenlijk altijd een klein afschot hebben van ongeveer 1 tot 2 centimeter per meter. Dit zorgt ervoor dat regenwater naar één punt loopt waar je een dakdoorvoer en een regenpijp installeert. Blijft er water op het dak staan, dan verhoogt dit het gewicht op de constructie aanzienlijk en vergroot het de kans op lekkages op de lange termijn.
Belangrijke overkapping bouwen tips voor een lange levensduur
Als de basis staat en het dak dicht is, begint de afwerking. Steigerhout heeft van nature een open structuur, wat betekent dat het makkelijk vocht opneemt. Om te voorkomen dat je overkapping binnen enkele jaren grijs en lelijk wordt of zelfs gaat rotten, is een nabehandeling noodzakelijk. Je kunt kiezen voor een transparante beits als je de natuurlijke kleur wilt behouden, maar er zijn ook white wash of grey wash varianten die de karakteristieke steigerhout look versterken.
Nog een belangrijke tip voor de afwerking: zorg voor voldoende ventilatie als je de overkapping aan de zijkanten dichtmaakt met wanden. Wanneer vocht opgesloten raakt onder de overkapping, kan er schimmelvorming ontstaan op het hout. Laat daarom aan de bovenkant of onderkant van de wanden een kleine kier open voor natuurlijke luchtstroom. Gebruik bij het schroeven van de wandplanken altijd roestvrijstalen schroeven. Gewone schroeven kunnen gaan roesten en zwarte vlekken achterlaten op het hout, wat zonde is van het resultaat.
Jouw droomproject tot leven brengen
Het bouwen van een overkapping van steigerhout is een flinke klus, maar het resultaat geeft enorm veel voldoening. Door zelf te bouwen heb je de volledige controle over de kwaliteit en de indeling. Of je nu een buitenkeuken wilt integreren, een dichte wand voor extra privacy plaatst of kiest voor een open structuur voor een ruimtelijk effect; de mogelijkheden zijn eindeloos. Neem de tijd voor elke fase van het proces, van de eerste schets tot de laatste laag beits. Met de juiste materialen en een nauwkeurige werkwijze geniet je nog jarenlang van een prachtige, zelfgemaakte plek in je eigen achtertuin.
Veelgestelde vragen over steigerhouten overkappingen
Hoe lang gaat een overkapping van steigerhout gemiddeld mee?
De levensduur van een steigerhouten overkapping hangt sterk af van de behandeling en de constructie. Als het hout geen direct contact maakt met de grond en goed wordt gebeitst, kan de constructie zeker 10 tot 15 jaar meegaan. Regelmatig onderhoud, zoals het opnieuw beitsen om de paar jaar, is hierbij wel cruciaal om het hout te beschermen tegen weersinvloeden.
Kan ik steigerhout onbehandeld buiten laten staan?
Hoewel sommige mensen houden van de natuurlijke vergrijzing van onbehandeld hout, raden wij dit voor een permanente constructie als een overkapping af. Onbehandeld vurenhout (waar steigerhout van gemaakt is) is gevoelig voor houtrot en schimmels wanneer het vaak nat wordt. Een goede beschermlaag verlengt de levensduur aanzienlijk en houdt het hout constructief sterk.
Wat is het belangrijkste verschil tussen steigerhout en douglas hout?
Douglas hout is van nature duurzamer dan steigerhout (vurenhout). Het bevat meer harsen waardoor het beter bestand is tegen vocht, zelfs zonder behandeling. Steigerhout is echter vaak goedkoper en heeft een specifiek, stoer uiterlijk waar veel mensen de voorkeur aan geven. Als je voor steigerhout kiest, moet je meer aandacht besteden aan de bescherming tegen vocht dan bij douglas hout.